جمال الدين محمد الخوانساري

505

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

6766 قلّة العفو أقبح العيوب ، والتّسرّع إلى الانتقام أعظم الذّنوب . كمي عفو زشت‌ترين عيبهاست ، وشتاب كردن بسوى انتقام بزرگترين گناهان است ، مراد به « عفو » در گذشتن از گناهان مردم وتقصيرات ايشانست ، و « بودن كمي آن زشت‌ترين عيبها » ظاهرست ، زيرا كه اجر وثواب عفو بسيار عظيم است پس فوت كردن آن از خود عيبى است كه عيبى از آن زشت‌تر نباشد ، وكم عيبى بآن زشتى باشد ، و « بودن پيشى گرفتن بسوى انتقام بزرگترين گناهان » باعتبار اينست كه كسى كه خشمناك شد هر گاه صبر نكند وشتاب كند در انتقام نمىشود كه زيادة از قدر استحقاق نشود وبسا باشد كه بقتل وجرح ومانند آنها بكشد ودنيا وآخرت أو را فاسد وتباه گرداند . 6767 قلّة الكلام يستر العيوب ، ويقلّل الذّنوب . كمي سخن گفتن مىپوشاند عيبها را ، وكم ميكند گناهان را . « پوشانيدن آن عيبها را » ظاهرست ، چه بسيارى از عيبها بسخن گفتن ظاهر مىشود ، و « كم كردن آن گناهان را » باعتبار اينست كه سخن گفتن بسيار نمىشود كه مشتمل بر غيبت وهرزه ودرشتى با مردم نشود پس كمي آن باعث كمي گناهان مىشود . 6768 قلّة الا كل يمنع كثيرا من اعلال « 1 » الجسم . كمي خوردن منع ميكند بسيارى از علتهاى بدن را . 6769 قطيعة الرّحم تجلب « 2 » النّقم . بريدن از خويش مىكشد انتقامها را ، يعنى سبب انتقامهاى حق تعالى مىشود .

--> ( 1 ) در أقرب الموارد بعد از ذكر معاني « علت » كه از آن جمله بيماريست گفته : « ج علات وعلل وأعلال وهذه جمع علل » . ( 2 ) در أقرب الموارد گفته : « جلبه ( كنصر وضرب ) جلبا وجلبا ساقه من موضع إلى آخر وجاء به من بلد إلى بلد للتجارة ، والرجل انساق ، يقال : جلبته فجلب ، إذا سقته فانساق لازم متعد ( آن گاه معاني ديگر اين كلمه را ياد كرده است فمن أراد فليراجعه ) .